Chems & hiv-remmers
Inleiding naar boven
‘Of je met de combinatietherapie begonnen bent of niet, als je hiv-positief bent, ga je wel anders leven. Wij zijn veel bewuster gaan leven. Wat voeding betreft en sport, maar ook hoe we met chems omgaan. Je zegt op een bepaald moment nu is het genoeg geweest. Want door je hiv kun je gewoon minder hebben. Je hebt gewoon minder ‘power’.’
Als je hiv hebt, kunnen alcohol en drugs anders uitpakken dan wanneer je geen hiv hebt. Bovendien kan onregelmatige levensstijl van veel homomannen die drugs gebruiken erg belastend voor je zijn als je hiv hebt. Die levensstijl kan een negatief effect hebben op je weerstand.
Als je hiv-remmers slikt, kunnen er wisselwerkingen optreden tussen je hiv-remmers en de alcohol en drugs die je gebruikt. Over deze interacties staat hieronder meer informatie.
Als je net begint met hiv-remmers of je gaat een andere combi nemen of een andere dosis, dan is het aan te raden om het de eerste twee weken rustig aan te doen qua drugs. Je geeft je lichaam dan de tijd om te wennen aan de (nieuwe) hiv-remmers. Als je in die eerste periode last krijgt van bijwerkingen, weet je dat het door de hiv-remmers komt en niet door de combinatie met drugs.
‘Ik ben heel trouw aan mijn combinatietherapie. Je moet maatregelen nemen: ik heb een wekker staan die afgaat wanneer ik mijn pillen moet nemen. Je bent zo’n avond bezig met heel veel te nemen en dan moeten die pillen er ook nog bij. Dus je moet een goed schema maken dat op jouw leven is afgestemd.’
Door alcohol en drugs kan je therapietrouw in gevaar komen. Sommige drugs, bijvoorbeeld crystal, LSD en wiet, zorgen ervoor dat je de tijd anders gaat beleven; uren – zelfs hele dagen – vliegen voorbij zonder dat je er erg in hebt. Daardoor kun je je pillen vergeten. Sommige drugs stillen bovendien je eetlust. Dat kan lastig zijn als je hiv-remmers slikt waarbij je moet eten.
‘Ik bespreek alles met mijn internist in het ziekenhuis. Hij weet van de drugs die ik neem maar hij heeft er geen moreel oordeel over.’
Als je met je internist of je huisarts in alle openheid over je gebruik van drugs en alcohol spreekt, geef je hem of haar de gelegenheid je om goede informatie en adviezen te geven. Misschien is je arts niet gewend om over drugs te praten. Als je niet tevreden bent over de informatie en adviezen die je krijgt, kun je op zoek gaan naar een arts die je hierbij wél goed kan helpen.
Wisselwerking tussen alcohol en drugs en hiv-remmers naar boven
Drugs en medicijnen worden afgebroken door je lever of ze verdwijnen via je nieren uit je lichaam. Bij de afbraak in je lever spelen veel verschillende enzymen (oftewel CYP’s) een belangrijke rol. Sommige drugs en hiv-remmers stimuleren of remmen juist de werking van een enzym. De belangrijkste CYP is CYP3A4. De hiv-remmer ritonavir remt CYP3A4. Als je ritonavir gebruikt met een medicijn of drugs dat door CYP3A4 worden afgebroken, zal dat minder snel worden afgebroken. Het effect van dat middel neemt dan toe. Veel interacties tussen hiv-remmers en verschillende drugssoorten zijn niet onderzocht en er is dus weinig over bekend. Dat komt omdat er veel verschillende hiv-remmers zijn, die in verschillende combinaties worden gebruikt en meestal nog niet zo lang op de markt zijn. Verder zijn de meeste drugs illegaal op de markt. Op deze site staat de informatie die wél bekend is.
Het blijft afwachten wat het exacte effect is. Je moet er rekening mee houden dat de drugs die je neemt niet altijd puur zijn. Ze kunnen ‘versneden’ zijn met andere stoffen, waarvan je niet weet wat voor mogelijke interacties ze kunnen veroorzaken. Verder is bij het voorspellen van interacties vaak uitgegaan van de theorie: medicijn A is een remmer van een bepaalde CYP en drug B wordt door die CYP afgebroken. De verwachting is dan dat het effect van B groter wordt als je B met A combineert. Soms is zo’n redenering misleidend: middelen kunnen door meerdere CYP’s worden afgebroken en verschillend reageren op CYP’s. Verder zijn er genetische verschillen tussen mensen: niet iedereen heeft dezelfde CYP’s.
In z’n algemeenheid kunnen hiv-remmers, alcohol en drugs elkaar sterker maken of juist zwakker. Dat is gevaarlijk voor je gezondheid, omdat je hiv-remmer dan misschien veel te sterk is of juist te zwak. Dit kan leiden tot bijwerkingen, of je kunt (eerder) resistent worden, waardoor je hiv-remmers niet meer goed werken.
Je kunt van vrijwel alle hiv-remmers de bloedspiegel laten bepalen. De bloedspiegel is de hoeveelheid werkzame stof van een hiv-remmer in je bloed. Door de bloedspiegel te laten bepalen, weet je of je de juiste dosis van de hiv-remmers slikt. Als je te veel werkzame stof in je bloed hebt, loop je grotere kans op bijwerkingen. Als je te weinig werkzame stof in je bloed hebt, kan het zijn dat de hiv-remmer niet goed werkt. Druggebruik kan invloed hebben op die bloedspiegels. Drugs kunnen er voor zorgen dat een (hiv-) medicijn sneller of juist minder snel wordt afgebroken. Het is aan te raden om de bloedspiegel van je hiv-remmers te laten bepalen als je meer of vaker drugs gaat gebruiken of wanneer je nieuwe (combinaties van) drugs gaat gebruiken.
De effecten van alcohol en drugs kunnen verschillen per hiv-remmer. In wat hieronder volgt, noemen we de stofnamen van hiv-remmers en niet de merknamen. Let op: in sommige pillen met één merknaam – zoals Combivir, Kaletra, Trizivir, Kivexa en Truvada – zitten meerdere stoffen. Soms zijn er ook speciale effecten bij bepaalde categorieën hiv-remmers, bijvoorbeeld bij de proteaseremmers of bij de niet-nucleoside analoge reverse transcriptaseremmers. Als je de stofnaam van jouw hiv-remmers wilt weten, of tot welke categorieën ze behoren, kun je dat opzoeken hier.
Hieronder vind je specifieke informatie over de mogelijke interacties tussen hiv-remmers aan de ene kant en chems aan de andere kant. Voor aanvullende informatie (in het Engels) over zulke interacties klik hier.
Alcohol naar boven
Als je langere tijd meer dan vijf glazen alcohol per dag drinkt, breekt je lever alcohol iets sneller af en kunnen hiv-remmers ook sneller worden afgebroken. Je hiv kan dan eerder resistent worden. Dit risico kun je vooral lopen als je proteaseremmers of niet-nucleoside analoge reverse transcriptaseremmers als efavirenz of nevirapine gebruikt. Waarschijnlijk is dit effect echter minimaal. Je kunt hier zekerheid over krijgen als je regelmatig een bloedspiegelbepaling laat doen. Voor matige drinkers speelt dit niet.
Als je indinavir gebruikt, moet je extra water, thee of sap drinken om te voorkomen dat je nierstenen krijgt. Als je indinavir gebruikt en alcohol wilt drinken moet je nog meer extra water, thee of sap drinken, omdat alcohol water aan je lichaam onttrekt.
Als je veel alcohol drinkt én ddI en/of d4T gebruikt, loop je meer kans op een alvleesklierontsteking en op neuropathie: een doof, tintelend of brandend gevoel aan je handen en/of voeten. In de loop van de tijd kun je meer pijn krijgen en de pijn kan omhoog trekken.
Diabetes kan neuropathie als complicatie geven. Gebruik van alcohol kan dat ook. Als je diabetes hebt en alcohol gebruikt, vergroot je de kans op neuropathie.
Recent onderzoek heeft aangetoond dat het risico op diabetes vier tot vijf keer groter is bij mannen die hiv-remmers gebruiken dan bij anderen. Hiv-positieven die ook hepatitis C hebben, lopen een nog grotere kans op diabetes.
Anabolen naar boven
Als je anabolen (oftewel synthetisch geproduceerde testosteron) gebruikt, kunnen interacties ontstaan met alle proteaseremmers behalve Saquinavir en bij alle NNRTI’s. Die interacties moet je goed in de gaten blijven houden. Mogelijk moet je de hoeveelheid hiv-remmers wijzigen of de tijd waarop je ze inneemt aanpassen. Licht je arts of internist in als je anabolen gaat combineren met hiv-remmers.
Benzo’s naar boven
Alleen de combinatie van benzo’s met proteaseremmers levert problemen op. Hoewel niet elke combinatie problematisch is, zijn sommige combinaties van benzo’s en proteaseremmers toch levensgevaarlijk. Bij de meeste combinaties zorgen proteaseremmers ervoor dat het effect en de bijwerkingen van benzo’s groter worden. Dit effect is het sterkst bij ritonavir en Kaletra. Je doet er goed aan om, voordat je een benzo slikt, je goed te laten informeren door je arts over mogelijke wisselwerkingen tussen de benzo en jouw hiv-remmers.
Cannabis (wiet of hasj) naar boven
Er is nog onduidelijkheid over de wisselwerking tussen cannabis en hiv-remmers. Er zijn aanwijzingen dat THC, de werkzame stof van cannabis, minder snel wordt afgebroken als je proteaseremmers gebruikt. In theorie kan dit de werking van THC sterker maken, waardoor je last kunt krijgen van angst en paniekaanvallen. Het is waarschijnlijk dat deze sterkere werking alleen optreedt als je een fikse hoeveelheid cannabis neemt bij je proteaseremmers. In de praktijk wordt dit effect weinig gesignaleerd. Uit onderzoek blijkt dat het effect van cannabis op de bloedspiegel van indinavir of nelfinavir niet groot is. Over het medicinaal gebruik van cannabis bij hiv-remmers, zie Chems ABC.
Coke naar boven
Hiv-remmers en ongeveer tien procent van de coke wordt na gebruik in je lever afgebroken. De rest van de coke wordt elders in je lichaam verwerkt. Sommige hiv-remmers vertragen de afbraak van coke in je lever; andere hiv-remmers versnellen deze afbraak juist. De coke is hierdoor langer of juist korter in je lichaam aanwezig. Vermoedelijk zijn er geen schadelijke gevolgen. Verder wetenschappelijk onderzoek moet uitwijzen wat de precieze gevolgen zijn.
Recent onderzoek (maart 2005) laat zien dat mensen met hiv die coke gebruiken het risico lopen nog eerder aderverkalking te ontwikkelen dan andere hiv-positieven. Proteaseremmers kunnen ook leiden tot versnelde atherosclerosis. Maar ook hiv-positieven die geen proteaseremmers gebruiken kunnen eerder last hebben van hart- en vaatziekten. Cokegebruik verergert die ontwikkeling.
Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat het gebruik van coke de vermenigvulding van het hiv virus met 200 keer toeneemt.
Crystal naar boven
Wees extra voorzichtig met crystal als je proteaseremmers (inclusief ritonavir of Kaletra) of Delavirdine gebruikt. Proteaseremmers zorgen ervoor dat je lever minder snel werkt, waardoor crystal langzamer wordt afgebroken. Je loopt dan meer risico op een overdosis van deze drug. Dit effect is het grootst in de eerste zes weken dat je ritonavir of Kaletra gebruikt, omdat je lever dan nog aan deze middelen moet wennen. Als je crystal gebruikt in die periode, kan je lever hier dus nog niet mee omgaan en loop je het risico dat je jezelf veel schade berokkent. Medici gaan er vanuit dat gebruik van poppers deze interactie nog erger maakt.
Alleen bij Efavirenz en Nevirapine zijn geen significante interacties aangetoond.
Een studie (december 2003) liet zien dat de viralload van hiv-positieven die crystal gebruiken significant hoger is dan bij niet gebruikers. Volgens de onderzoekers is dat niet vanwege een eventuele reactie tussen methamfetamine (crystal) en hiv-remmers, maar omdat crystalgebruikers minder trouw zijn aan hun therapie.
Fenobarbital (Luminal) naar boven
Door Fenobarbital (Luminal) kunnen proteaseremmers en nevirapine sneller in je lichaam worden afgebroken. Dat betekent dat die hiv-remmers minder goed werken. En er is kans dat de fenobarbital minder goed wordt afgebroken, waardoor je eerder een overdosis krijgt.
GHB naar boven
Bij GHB is de marge tussen een effectieve dosis en een schadelijke dosis heel klein. Ritonavir en Kaletra verhogen de bloedspiegel van GHB, waardoor GHB harder aankomt en je eerder een overdosis krijgt.
Heroïne naar boven
Sommige hiv-remmers kunnen er voor zorgen dat heroïne sneller wordt afgebroken. Heroïne verdooft dan korter en je krijgt sneller afkickverschijnselen. Je bent dan sneller geneigd om meer te nemen.
LSD naar boven
Proteaseremmers kunnen er voor zorgen dat LSD minder goed wordt afgebroken in je lichaam. Wees daarom voorzichtig of gebruik gewoon minder LSD om een overdosis te voorkomen.
Methadon naar boven
Methadon verhoogt de bloedspiegel van AZT. Je kunt dus last krijgen van bijwerkingen van AZT. Nevirapine, nelfinavir, efavirenz, ritonavir (dus ook Kaletra) en de combinatie van amprenavir met abacavir zorgen ervoor dat methadon sneller wordt afgebroken in je lichaam. Dit kan leiden tot onthoudingsverschijnselen of een te hoge staat van kalmering. Je kunt het best met je (verslavings-)arts overleggen over de juiste dosis methadon.
Nicotine naar boven
Interactie tussen nicotine en hiv-remmers is uitermate onwaarschijnlijk.
Smartdrugs naar boven
Kijk uit met efedra als je ritonavir of Kaletra gebruikt. Deze proteaseremmers zorgen ervoor dat je lever minder snel werkt, waardoor efedra langzamer wordt afgebroken. Je loopt dan meer risico op een overdosis van deze drug. Dit effect is het grootst in de eerste zes weken dat je ritonavir of Kaletra gebruikt, omdat je lever dan nog aan dit middel moet wennen. Als je bijvoorbeeld efedra gebruikt in die periode, kan je lever hier dus nog niet mee omgaan en kun je jezelf schade berokkenen.
Special K naar boven
Als je proteaseremmers zoals ritonavir en nelfinavir of niet-nucleosiden zoals efavirenz gebruikt, wordt Special K minder goed afgebroken in je lichaam. Hierdoor kan het effect van de K sterker zijn. Om een overdosis te voorkomen, moet je minder Special K gebruiken.
Speed naar boven
Vermijd speed als je ritonavir of Kaletra (waar ritonavir in zit) gebruikt. Deze proteaseremmers zorgen ervoor dat je lever minder snel werkt, waardoor de speed langzamer wordt afgebroken. Je loopt dan meer risico op een overdosis van deze drug. Dit effect is het grootst in de eerste zes weken dat je ritonavir of Kaletra gebruikt, omdat je lever dan nog aan dit middel moet wennen. Als je speed gebruikt in die periode, kan je lever hier nog niet mee omgaan en loop je het risico dat je jezelf veel schade berokkent.
Viagra en andere erectiemiddelen naar boven
Als je proteaseremmers gebruikt, kun je maar beter kleinere hoeveelheden van erectiepillen als Viagra (sildenafil), Levitra (vardenafil) en Cialis (tadalafil) gebruiken. Proteaseremmers als ritonavir (Norvir of Kaletra) of indinavir (Crixivan) zorgen er namelijk voor dat de hoeveelheid werkzame stof van de erectiepil in je bloed toeneemt. Hierdoor kunnen de bijwerkingen sterker zijn. Voor Viagra geldt dan als maximum 25 mg per 48 uur. Van de andere middelen hangt de maximale dosis af van welke andere hiv-remmers je gebruikt. Voor meer informatie, klik hier.
De gevaren van het gebruik van poppers naast Viagra or Cialis nemen toe als je ook een proteaseremmer gebruikt als onderdeel van je therapie.
Er is geen interactie te verwachten tussen het erectiemiddel Uprima en hiv-remmers. Toch is het niet verkeerd om bij de combinatie van Uprima en proteaseremmers voorzichtig te zijn.
XTC naar boven
‘Wij horen ook van mensen die medicatie zijn gaan gebruiken dat dingen bij hen veel harder aankomen. Een vriend van ons vertelde bijvoorbeeld dat hij geen XTC meer kan gebruiken. Hij wordt er echt naar van, krijgt er altijd een kutavond door.’
Het kan gevaarlijk zijn om XTC te gebruiken als je ritonavir of Kaletra gebruikt. Deze proteaseremmers zorgen ervoor dat je lever minder snel werkt, waardoor de XTC langzamer wordt afgebroken. Je loopt dan meer risico op een overdosis XTC. Dit effect is het grootst in de eerste zes weken dat je ritonavir of Kaletra gebruikt, omdat je lever nog aan dit middel moet wennen. Als je XTC gebruikt in die periode, kan je lever hier nog niet mee omgaan en loop je het risico dat je jezelf veel schade berokkent. Er is zelfs iemand aan doodgegaan.
Als je proteaseremmers gebruikt, moet je sowieso al extra (water) drinken om de vorming van nierstenen te voorkomen. Als je XTC gebruikt moet je nog meer drinken, omdat XTC water aan je lichaam onttrekt.